Sitodruk i Serigrafia – Co to jest? Zalety, wady i proces

W świecie cyfrowym, gdzie drukarkę ma niemal każdy, ta technika wydaje się archaiczna. Wymaga przygotowania matryc, naświetlania i ręcznej pracy (lub skomplikowanych maszyn). Mimo to sitodruk pozostaje królem trwałości i jedyną metodą, która pozwala nałożyć grubą warstwę farby na niemal dowolne podłoże – od bawełnianej koszulki po metalowy panel.

Jeśli zamawiasz gadżety reklamowe lub odzież firmową, prędzej czy później usłyszysz pytanie: "Drukujemy cyfrowo czy na sicie?". Aby podjąć dobrą decyzję biznesową, musisz zrozumieć, jak działa ten proces i kiedy staje się opłacalny.

1. Sitodruk – co to jest? Zasada działania

Wpisując w wyszukiwarkę "sitodruk co to", najczęściej trafiamy na skomplikowane definicje o "formach drukowych". W praktyce zasada jest prosta i przypomina używanie szablonu. Sitodruk to technika, w której farba jest przetłaczana na podłoże przez drobną siatkę (sito). Część oczek tej siatki jest zakryta (tworząc negatyw obrazu), a część przepuszcza farbę (tworząc właściwy nadruk).

Kluczowym elementem jest tutaj rakiel – narzędzie (często gumowa "łopatka"), które przesuwa farbę po siatce, wciskając ją w materiał. Dzięki temu farba nie tylko osiada na powierzchni, ale w przypadku tkanin wnika głęboko w ich strukturę.

2. Serigrafia co to i czym różni się od sitodruku?

Wchodząc w świat sztuki lub ekskluzywnych wydruków, możesz spotkać się z innym terminem. Serigrafia – co to takiego? Technicznie rzecz biorąc: dokładnie to samo, co sitodruk.

Różnica leży w kontekście i nazewnictwie:

• Sitodruk: Termin używany w poligrafii przemysłowej i reklamowej (koszulki, torby, plakaty, panele AGD).
• Serigrafia: Termin zarezerwowany dla zastosowań artystycznych. Tą techniką tworzył m.in. Andy Warhol. Grafiki artystyczne odbijane przez artystę własnoręcznie nazywamy serigrafiami.

3. Jak powstaje nadruk? Proces w 3 krokach

Sitodruk to nie drukarka biurowa, gdzie klikasz "Drukuj" i czekasz. To proces fizyczny i chemiczny.

1. Przygotowalnia (Naświetlanie): Siatkę pokrywa się emulsją światłoczułą. Następnie przykłada się do niej kliszę z czarnym wzorem i naświetla. Miejsca czarne blokują światło (tam emulsja pozostaje niezutwardzona i zmywa się wodą – tędy przejdzie farba). Reszta siatki twardnieje i blokuje farbę.
2. Druk właściwy: Przygotowane sito montuje się na maszynie (karuzeli). Na siatkę wylewa się farbę, a rakiel przeciska ją przez otwarte oczka na koszulkę lub papier.
3. Utrwalanie (Tunel): Świeża farba musi przejść przez tunel grzewczy (suszarkę) w wysokiej temperaturze (często ok. 160°C), aby się polimeryzować i uzyskać pełną odporność na pranie.

4. Kiedy wybrać sito? Zalety i ograniczenia

Nie ma techniki idealnej. Sitodruk wygrywa w dużych nakładach, ale przegrywa przy pojedynczych sztukach.

Zalety (Dlaczego warto?)

• Niesamowita trwałość: Dobrze wykonany sitodruk na koszulce często przeżywa sam materiał. Jest odporny na pranie, promieniowanie UV i ścieranie.
• Nasycenie barw: Sitodruk nakłada grubą warstwę farby. Dzięki temu kolory są żywe i doskonale kryją nawet ciemne podłoża (np. biały napis na czarnej bluzie jest śnieżnobiały, a nie szary).
• Cena przy nakładzie: Koszt przygotowania matryc rozkłada się na wszystkie sztuki. Przy 100, 500 czy 1000 egzemplarzy, cena jednostkowa spada drastycznie, bijąc na głowę druk cyfrowy (DTG).
• Efekty specjalne: Możliwość użycia farb puchnących (3D), brokatowych, neonowych czy odblaskowych.

Wady (Kiedy unikać?)

• Nieopłacalny dla małych ilości: Dla 5 czy 10 sztuk koszt przygotowalni będzie wyższy niż koszt samych koszulek.
• Trudne przejścia tonalne: Sitodruk operuje pełnymi plamami koloru (Pantone). Uzyskanie fotorealistycznego zdjęcia z płynnymi przejściami (gradientami) jest możliwe (raster), ale trudne i mniej dokładne niż w druku cyfrowym.

5. Na czym można drukować tą metodą?

Uniwersalność to drugie imię sitodruku. O ile drukarki cyfrowe wymagają płaskich powierzchni i specyficznych podłoży, sito poradzi sobie z:

• Tekstyliami: Bawełna, poliester (torby sportowe), jedwab.
• Papierem i kartonem: Wizytówki z lakierem UV, teczki, opakowania (tam, gdzie offset nie da rady ze względu na grubość materiału).
• Tworzywami sztucznymi i metalem: Panele sterownicze urządzeń, tabliczki znamionowe, gadżety reklamowe (zapalniczki, balony).
• Drewnem: Skrzynki na wino, meble.

Jeśli planujesz zamówienie powyżej 20-30 sztuk i zależy Ci na grafice, która nie spierze się po sezonie – sitodruk będzie najlepszym wyborem ekonomicznym i jakościowym.