Wybierasz papier do druku ulotki lub katalogu. W konfiguratorze widzisz opcje: "kreda błysk", "kreda mat", "offset". Różnica w cenie bywa niewielka, ale różnica w odbiorze gotowego produktu jest diametralna. Źle dobrany papier może sprawić, że elegancki raport roczny będzie nieczytelny, a zdjęcia w portfolio stracą nasycenie.
W tym poradniku wyjaśniamy fizyczne i chemiczne różnice między papierem powlekanym a niepowlekanym. Dowiesz się, dlaczego ten sam kolor z palety CMYK wygląda inaczej na obu podłożach i który materiał sprawdzi się w Twoim projekcie.
Spis treści:
1. Budowa papieru: Czym różni się kreda od offsetu?
Różnica leży w wykończeniu powierzchni włókien celulozowych.
Papier niepowlekany (Offset)
To surowy papier. Składa się z masy celulozowej, która po sprasowaniu tworzy strukturę z mikroskopijnymi porami między włóknami. Jest szorstki w dotyku, a jego struktura przypomina gąbkę. Najpopularniejszym przykładem jest standardowy papier do drukarki biurowej (ksero) o gramaturze 80g.
Papier powlekany (Kreda)
Baza jest taka sama, ale powierzchnię pokrywa się dodatkową warstwą mieszanki mineralnej (najczęściej glinki kaolinowej lub węglanu wapnia) oraz spoiwa. Ten proces, zwany "couchingiem", zatyka pory między włóknami. Powstaje gładka, jednolita tafla. W zależności od walcowania końcowego, papier uzyskuje wykończenie matowe, półmatowe (silk/satyna) lub błyszczące.
2. Zachowanie farby: Dlaczego kolory blakną?
Fizyczna struktura papieru determinuje to, co dzieje się z kroplą farby drukarskiej w momencie styku z podłożem. To zjawisko wpływa na finalny wygląd projektu.
- Na papierze powlekanym (kredzie): Farba osiada na powierzchni. Spoiwa i pigmenty nie wnikają głęboko w strukturę papieru. Efekt: Kolory są nasycone, kontrasty wysokie, a detale ostre. Światło odbija się od równej powierzchni farby.
- Na papierze niepowlekanym (offsecie): Farba wsiąka we włókna. Działa to jak rozlanie atramentu na bibule. Pigment wnika w głąb, co powoduje optyczne "zgaszenie" kolorów i spadek kontrastu. Występuje tu zjawisko przyrostu punktu rastrowego (dot gain) – kropka farby fizycznie się powiększa, co może zaciemnić obraz.
Przykład praktyczny: Jeśli w projekcie użyjesz koloru granatowego (np. C:100, M:80, Y:0, K:0), na papierze kredowym wyjdzie on głęboki i błyszczący. Ten sam plik wydrukowany na offsecie da kolor ciemniejszy, bardziej matowy i wpadający w szarość.
3. Papier powlekany (Kreda): Charakterystyka i zastosowanie
Kreda jest standardem w druku materiałów promocyjnych, gdzie liczy się wizualna atrakcyjność zdjęć.
Zalety:
- Odwzorowanie barw: Najszerszy gamut kolorystyczny.
- Precyzja: Możliwość druku cienkich linii i małych fontów bez ryzyka "rozlania".
- Gładkość: Przyjemna w dotyku, postrzegana jako nowoczesna.
Wady:
- Refleksy: Wersja błyszcząca odbija światło, co utrudnia czytanie długiego tekstu (męczy wzrok).
- Pisanie: Trudno po niej pisać długopisem (tusz się rozmazuje) i niemożliwe jest pisanie piórem. Nie nadaje się do pieczątek.
Typowe zastosowania: Ulotki, plakaty, katalogi produktowe, okładki czasopism, wizytówki (jeśli nie planujesz po nich pisać), teczki ofertowe.
4. Papier niepowlekany (Offset): Charakterystyka i zastosowanie
Offset wraca do łask w projektach stawiających na minimalizm, ekologię i czytelność. Oprócz zwykłego offsetu, do tej grupy należą papiery ozdobne i ekologiczne (np. Kraft).
Zalety:
- Czytelność: Brak odblasków sprawia, że jest idealny dla publikacji z dużą ilością tekstu (książki, raporty).
- Faktura: Szorstkość papieru buduje wrażenie prestiżu i naturalności.
- Użyteczność: Można po nim pisać każdym narzędziem i przybijać pieczątki.
- Sztywność (Volumen): Papier offsetowy jest zazwyczaj sztywniejszy i grubszy od kredy o tej samej gramaturze. Offset 120g wydaje się w ręku grubszy niż Kreda 130g.
Wady:
- Chłonność: Zdjęcia będą mniej kontrastowe i bardziej "płaskie".
- Brudzenie: Ciemne aple (jednolite tła) mogą schnąć dłużej i są podatne na ścieranie przy introligatorni.
Typowe zastosowania: Papier firmowy, notesy, książki, eleganckie zaproszenia, koperty, karty lojalnościowe (miejsce na pieczątkę).
5. Tabela porównawcza właściwości
| Cecha | Papier Powlekany (Kreda) | Papier Niepowlekany (Offset) |
|---|---|---|
| Nasycenie barw | Wysokie, żywe kolory | Zgaszone, naturalne, pastelowe |
| Ostrość detali | Bardzo wysoka | Średnia (efekt wsiąkania) |
| Możliwość pisania | Utrudniona (rozmazywanie) | Doskonała |
| Sztywność (przy tej samej gramaturze) | Mniejsza (jest bardziej zbity) | Większa (wyższy volumen) |
| Biel | Zazwyczaj chłodna, wysoka | Różna (od śnieżnobiałej po kremową) |
Co wybrać? Szybka ścieżka decyzyjna
Decyzję o wyborze papieru podejmij na etapie projektowania graficznego, a nie przed samym wysłaniem pliku do druku. Projekt przygotowany pod kredę może wyglądać źle na offsecie.
- Wybierz KREDĘ, gdy: Drukujesz fotografie, zależy Ci na "krzyczących" kolorach, produkt ma charakter reklamowy (ulotka rozdawana na ulicy), projekt zawiera dużo detali i cienkich linii w kontrze.
- Wybierz OFFSET, gdy: Projekt zawiera dużo tekstu do czytania, zależy Ci na szlachetnym dotyku, użytkownik będzie pisał po wydruku (notes, karta pracy, ankieta), chcesz budować wizerunek marki ekologicznej lub premium (minimalizm).
Co to jest typografia? Krój, font i polskie znaki w druku
Kreda czy Offset? Papier powlekany vs niepowlekany – różnice i wybór
Wykorzystanie mapy w marketingu – 5 kreatywnych zastosowań